Pijn bij het vrijen: wat het met jullie relatie doet
Pijn bij het vrijen is echt. En wanneer die pijn langere tijd blijft bestaan, raakt dat vaak niet alleen degene die de pijn voelt. Het beïnvloedt ook wat er tussen partners gebeurt.
Misschien ga je door terwijl je lichaam eigenlijk wil stoppen. Misschien neem je als partner steeds minder initiatief, omdat je geen druk wilt uitoefenen. Of misschien komt het zoeken naar een oplossing vooral bij één van jullie terecht.
Zo kan pijn bij het vrijen ongemerkt onderdeel worden van jullie seksuele en relationele dynamiek.
Pijn bij het vrijen kan verschillende oorzaken hebben
Vulvodynie, endometriose, littekenweefsel, een gespannen bekkenbodem, vaginale droogheid, een huidprobleem of een ontsteking kunnen aanraking en penetratie pijnlijk maken. Soms spelen meerdere factoren tegelijk een rol.
Goede medische begeleiding is dan belangrijk. Blijft de pijn aanhouden, laat die dan onderzoeken door je huisarts of een andere passende zorgverlener. Thuisarts geeft meer informatie over mogelijke oorzaken en behandelingen van pijn bij het vrijen.
Ook lichaamsgerichte begeleiding kan helpend zijn. Binnen Integral Pelvic Therapy werk ik onder andere met mensen die pijn, spanning of weinig gevoel in hun bekken ervaren.
Maar wanneer pijn langere tijd deel uitmaakt van het vrijen, blijft de invloed daarvan meestal niet beperkt tot het lichaam van degene die pijn ervaart.
De pijn komt ook tussen partners terecht.
Wat onderzoek naar pijn bij het vrijen laat zien
Dat wordt zichtbaar in een recente kwalitatieve studie naar negen Italiaanse heteroseksuele koppels die te maken hadden met pijn bij het vrijen door vulvodynie en/of endometriose.
Een patroon dat de onderzoekers beschreven, was dat vrouwen soms instemden met seks of doorgingen terwijl ze pijn hadden. Bijvoorbeeld omdat ze hun partner niet wilden teleurstellen of bang waren dat de intimiteit anders steeds verder zou verdwijnen.
Tegelijkertijd hielden partners zich soms juist in. Ze namen minder initiatief, omdat ze geen druk wilden uitoefenen of bang waren om de ander pijn te doen.
Ook zagen de onderzoekers dat het omgaan met de pijn soms vooral bij de vrouw terechtkwam. Haar lichaam deed pijn en daardoor werd het ongemerkt ook haar probleem om op te lossen.
De koppels die meer verbinding ervoeren, leken beter in staat om de pijn, verlangens en grenzen samen te erkennen. Zij konden gezamenlijk opnieuw onderzoeken wat seksualiteit voor hen betekende, zonder penetratie als vanzelfsprekend eindpunt te blijven zien.
Het gaat om een kleine kwalitatieve studie. De bevindingen bewijzen dus niet dat dit bij ieder koppel zo verloopt. Wel geven de interviews een indringend beeld van relationele patronen die ook in mijn praktijk regelmatig zichtbaar worden.
Wat ik bij koppels in mijn praktijk zie
Beide partners proberen vaak rekening te houden met elkaar.
Degene met pijn zegt misschien niet altijd wat er werkelijk in het lichaam gebeurt. Uit angst om de ander teleur te stellen, de sfeer te verpesten of wéér de spelbreker te zijn.
De andere partner durft misschien niet te delen hoeveel onzekerheid, verlangen of verdriet er is. In plaats daarvan trekt die zich terug, stopt met initiatief nemen en hoopt dat de ander op een dag het startsignaal geeft.
Beiden proberen de relatie te beschermen.
Maar juist doordat zoveel onuitgesproken blijft, kan er steeds meer verwijdering ontstaan.
Zij voelt zich misschien alleen met de pijn. De ander voelt zich alleen met het verlangen. Aan beide kanten groeit voorzichtigheid. Aanraking wordt beladen, omdat niemand precies weet wat die aanraking betekent of waar die toe moet leiden.
‘Ga jij eerst maar met jezelf aan de slag’
Soms ontstaat er nog een ander patroon. Degene met pijn gaat op zoek naar een oplossing, terwijl de partner aan de zijlijn wacht.
Het onderliggende gevoel kan zijn: dit is mijn lichaam, dus blijkbaar ook mijn probleem.
Soms delen beide partners die gedachte en wordt die ook hardop uitgesproken:
‘Ga jij eerst maar met jezelf aan de slag.’
Dat kan logisch klinken. De pijn wordt tenslotte in één lichaam gevoeld. Maar pijn bij het vrijen beïnvloedt de seksualiteit van twee mensen.
Wanneer die pijn langer bestaat, raakt zij bijna onvermijdelijk ook de manier waarop jullie toenadering zoeken, reageren op een NEE, verlangen uitspreken, aanraken en vrijen. Dat betekent niet dat de relatie de lichamelijke pijn heeft veroorzaakt. Wel dat er rondom die pijn samen een dynamiek kan ontstaan die afstand, spanning of vermijding versterkt.
Het gaat er daarom niet om dat beide partners verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van de pijn. Het gaat er ook niet om dat degene met pijn iets moet oplossen om weer seksueel beschikbaar te worden.
Wat belangrijk is, is dat jullie samen gaan onderzoeken wat er rondom de pijn gebeurt.
Samen onderzoeken wat er tussen jullie gebeurt
Kan iemand werkelijk stoppen, zonder zich daarna verantwoordelijk te voelen voor de teleurstelling van de ander?
Mag verlangen uitgesproken worden, zonder dat het een opdracht wordt?
Kunnen jullie elkaar aanraken zonder dat vooraf vaststaat waar het naartoe moet?
En kunnen jullie samen een vorm van seksualiteit ontwikkelen waarin niet alleen de pijn minder centraal staat, maar plezier, verlangen en verbinding weer meer ruimte krijgen?
Daarbij zijn zowel grenzen als verlangens belangrijk. Een heldere NEE beschermt niet alleen degene die stopt. Zij maakt ook duidelijk waarbinnen een werkelijke JA kan ontstaan. In mijn artikel Durf jij je grenzen aan te geven? schrijf ik meer over het leren voelen en uitspreken van die grens.
Andersom mag verlangen er ook zijn zonder dat de ander er direct iets mee hoeft te doen. Daarover lees je meer in Durf jij je verlangens te uiten?.
Waarom alleen praten meestal niet genoeg is
Je kunt heel goed begrijpen hoe jullie patroon is ontstaan en er toch steeds opnieuw in belanden.
Verandering ontstaat pas wanneer jullie samen andere ervaringen opdoen. Wanneer je voelt wat je lichaam aangeeft en daarnaar luistert. Wanneer je duidelijk bent over je JA’s en NEE’s. En wanneer je ontdekt dat intimiteit niet stopt als iets anders loopt dan gehoopt of verwacht.
Juist zo’n moment kan een kans zijn om samen meer verdieping te ervaren.
Misschien was het oude patroon dat aanraking uiteindelijk tot penetratie moest leiden. Dan kan het een nieuwe ervaring zijn om elkaar aan te raken zonder doel.
Misschien ging degene met pijn door om de ander niet teleur te stellen. Dan kan het een nieuwe ervaring zijn om te stoppen en te merken dat de verbinding niet verdwijnt.
Misschien hield de andere partner ieder verlangen voor zich. Dan kan het een nieuwe ervaring zijn om dat verlangen wel uit te spreken, zonder dat de ander iets hoeft te geven.
Zo verandert seksualiteit niet door een nieuw vast script te bedenken, maar doordat jullie leren voelen, afstemmen en bijsturen terwijl jullie samen zijn.
Samen groeien binnen De Intieme Reis
Dat is waar ik met koppels aan werk binnen De Intieme Reis.
Niet door pijn alleen als een individueel probleem te benaderen, maar door samen te kijken naar wat er tussen jullie is ontstaan. En vooral door te oefenen met nieuwe manieren van aanraken, afstemmen en vrijen.
De Intieme Reis bestaat uit zeven begeleide Date Nights waarin jullie stap voor stap onderzoeken wat er in jullie lichamen, verlangens, grenzen en seksuele dynamiek gebeurt. Afhankelijk van wat jullie nodig hebben, kan ik ook persoonlijk met jullie meekijken en oefeningen kiezen die aansluiten bij waar jullie vastlopen.
Zo hoeven jullie niet ieder afzonderlijk met pijn, voorzichtigheid of gemis te blijven worstelen, maar kunnen jullie hier juist samen in groeien.
Herkennen jullie jezelf hierin? In een vrijblijvend kennismakingsgesprek van 45 minuten kijken we rustig naar waar jullie nu tegenaan lopen, wat er nodig is en of De Intieme Reis bij jullie past.
Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek
Veelgestelde vragen over pijn bij het vrijen
Is pijn bij het vrijen altijd lichamelijk?
De pijn zelf is werkelijk en wordt lichamelijk ervaren. Er kunnen lichamelijke oorzaken zijn, zoals endometriose, vulvodynie, littekenweefsel, vaginale droogheid of een gespannen bekkenbodem. Tegelijkertijd kunnen spanning, angst voor nieuwe pijn en relationele patronen invloed hebben op wat er in het lichaam gebeurt. Laat aanhoudende pijn daarom medisch onderzoeken en kijk daarnaast naar wat er emotioneel en tussen jullie speelt.
Kan pijn bij het vrijen voor afstand in een relatie zorgen?
Ja. Niet alleen de pijn zelf, maar vooral de voorzichtigheid, onzekerheid en stilte eromheen kunnen voor afstand zorgen. De ene partner kan doorgaan om teleurstelling te voorkomen, terwijl de andere zich juist terugtrekt om geen druk te geven. Daardoor kunnen beide partners zich alleen voelen, terwijl ze elkaar juist proberen te beschermen.
Kunnen we nog intiem zijn als penetratie pijn doet?
Ja. Intimiteit en seksualiteit hoeven niet op penetratie gericht te zijn. Aanraking, zoenen, massage, erotisch spel en andere vormen van contact kunnen ruimte geven aan plezier en verbinding. Belangrijk is dat jullie allebei vrij kunnen voelen en aangeven wat op dat moment wel en niet prettig is.
Bronnen
Fabbri, E., Rasolo, G., Rinaldi, M. et al. (2026). Narratives on Sexuality in Vulvodynia and Endometriosis: A Qualitative Study on Italian Couples. Archives of Sexual Behavior.
